Saz’iso – At Least Wave Your Handkerchief At Me – The Joys and Sorrows of Southern Albanian Song

Mamy brazylijską sambę, bośniacki sevdah, nowoorleański jazz, kubański son i także albański saze! Ten ostatni odłam muzyki tradycyjnej prezentuje zespół Saz’iso.   

Ośmioosobowa grupa skupia zarówno znakomite głosy, jak i utalentowanych wirtuozów różnych instrumentów. Donika Pecallari i Adrianna Thanou pochodzą z Përmet, jednej z kolebek muzyki saze. Artystki niestety opuściły swój kraj podczas burzliwych lat 90., tuż po upadku komunizmu w Albanii. Przeniosły się do Aten. Pecallari bardzo chciała pozostać blisko kultury swego kraju i była na tyle zdeterminowana, że nawet wędrowała górskimi szlakami niosąc swoje małe dziecko, tym samym unikając greckich kontroli granicznych, aby brać udział w festiwalach.  Z kolei Thanou przez prawie dwie dekady w ogóle nie śpiewała, ale w ostatnich latach zaczęła ponownie występować dla lokalnej diaspory w Grecji. Wyjątkowo śpiewa także Robert Tralo – po upadku komunizmu zerwał z muzyką i został księdzem prawosławnym (batiuszka). Obecnie opiekuje się wieloma wiejskimi cerkwiami, jednocześnie pozwalając sobie na okazjonalne występy z Saz’iso – ale tylko poza granicami swojej parafii.

Instrumentaliści Saz’iso pochodzą z innego miasta związanego z saze – Korçë. Skrzypek Aurel Qirjo ukończył dyrygenturę w Tiranie i mimo wieloletniego pobytu za granicą pozostaje jednym z najwybitniejszych skrzypków południowej Albanii, gdzie często wraca. Aurel mieszka teraz w Londynie, nagrywa i występuje jako członek greckiej grupy Kourelou, a także występuje w zespołach tureckich i albańskich. Klarnecista Telando Feto pozostał w Korçë, gdzie uczy muzyki w szkole. Jest też mistrz lutni (llautë) i twórca własnych instrumentów Agron Murat, bębniarz Agron Nasi (dajre) oraz Pëllumb Meta – multiinstrumentalistka z Tirany, grający na rozmaitych fletach.

Muzyka południowej Albanii opiera się na polifonicznych strukturach, łączących co najmniej dwie linie melodyczne wokalu: przewodnią (marrës) i tzw. drugą (prerës) z wielogłosowym tłem, co słychać od samego początku w otwierającym całość utworze „Tana” – świetne partie klarnetu powinny zainteresować nie tylko miłośników dokonań Wacława Zimpla.

Pieśni z „At Least Wave Your Handkerchief At Me – The Joys and Sorrows of Southern Albanian Song” opowiadają o radości i smutku, miłości i stracie, bohaterstwie i tragedii. Jedną z nich jest pięknie zaśpiewana i zagrana kompozycja „Penxherenë e zotrisë sate” mówiąca o tęskniącym chłopcu za dziewczyną z sąsiedztwa, który niemal błaga: „Wchodzisz i wychodzisz ze swojej bramy. O biedny ja na zewnątrz! Przynajmniej machnij do mnie chusteczką”. Wiele fragmentów to wręcz melancholijne improwizacje utkane z dźwięków klarnetu czy skrzypiec, których współbrzmienia mogą kojarzyć się z bluesem, ale jedynym w swoim rodzaju „albańskim bluesem” (np. „Trëndafili fletë-fletë”). Ważnym elementem tego muzycznego rytuału jest także kaba – instrumentalna forma z tamtego regionu kraju. Według legendy, powstała, gdy umierająca żona powiedziała mężowi, aby nie płakał, ale niech jego klarnet płacze nad trumną (słychać to dobrze w „Avaz”).             

Myślę, że warto dodać, kto wziął udział w przygotowaniu i uwiecznieniu tych wspaniałych nagrań, a więc mamy producenta Joe Boyda (Pink Floyd, Nick Drake, ¡Cubanismo!, Songhai) oraz zdobywcę nagrody Grammy inżyniera Jerry’ego Boysa (Buena Vista Social Club, Ali Farka Touré, Orchestra Baobab).

O stylu saze także pięknie się wypowiada Vasil S. Tole (wiodący ekspert od muzyki albańskiej i zarazem ojciec duchowy Saz’iso): „Saze pozostaje do dziś językiem muzycznym miast południowej Albanii. Magiczna polifonia i a cappella,  gdzie życie i śmierć współistnieją w dźwięku, który jest naprawdę wyjątkowy”. I te słowa niech będą puentą tego, co można usłyszeć na „At Least Wave Your Handkerchief At Me – The Joys and Sorrows of Southern Albanian Song”.

Glitterbeat | 13.10.2017

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Create a website or blog at WordPress.com Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

%d blogerów lubi to: